Keuzedelen Duits

Alles wat je moet weten over de keuzedelen Duits op een rij!

Kwalificatiestructuur en keuzedelen

In het schooljaar 2016 – 2017 is in het MBO de invoering van de nieuwe kwalificatiestructuur begonnen. Een belangrijk nieuw fenomeen daarbij waren (en zijn) de keuzedelen. Op https://onderwijsenexaminering.nl/ vind je allerlei over de algemene regelgeving m.b.t. de keuzedelen.

Ieder kwalificatiedossier (beschrijving van wat in een bepaalde MBO-beroepsopleiding moet worden geleerd) bestaat uit drie onderdelen: de basis, profiel(en) en keuze(s). De basis bestaat uit beroepsgerichte en algemene basistaken. Bij de beroepsgerichte taken gaat het om de kerntaken voor een beroepsgroep. Bij de algemene basistaken gaat het om moedertaal, rekenen, burgerschap en voor niveau 4 ook om Engels. Binnen één dossier bestaan meestal meerdere kwalificaties voor verwante beroepen. De verschillen tussen de beroepen in één dossier worden beschreven in het profiel. Het profiel bevat de kerntaken die verplicht zijn voor een specifiek beroep. Bijvoorbeeld: binnen de beroepsgroep bediening heb je profielen voor de gastheer/-vrouw, de zelfstandig werkende gastheer/-vrouw, de gastronoom/sommelier en de leidinggevende bediening.

Daarnaast zijn er keuzedelen. Er zijn generieke keuzedelen en keuzedelen die aan dossiers gekoppeld zijn. De laatste zijn bedoeld als een verrijking of verdieping van het beroepsprofiel. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om een regionale invulling van de opleiding in overleg met het bedrijfsleven. De keuzedelen die door de stichting Duits in de Beroepscontext zijn ontwikkeld, zijn generieke keuzedelen. Generieke keuzedelen zijn niet aan een dossier gekoppeld en kunnen dus voor veel beroepen worden aangeboden. En dat is het geval voor de keuzedelen Duits.

Kernpunten van de keuzedelen Duits in de beroepscontext

In de beroepsgerichte basis- en profieldelen van de kwalificatiedossiers komen alleen aspecten van Duitse taalvaardigheid voor wanneer die écht onontbeerlijk zijn voor de uitoefening van het beroep. Deze beroepsspecifieke taalvaardigheid is altijd gekoppeld aan één of meerdere kerntaken als vereiste vakkennis en -vaardigheden. Er wordt geen niveau genoemd. Het uitgangspunt bij examinering is of de kerntaak voldoende is: er behoeft niet te worden vastgesteld op welk niveau de kandidaat het benodigde Duits in deze beroepssituatie beheerst – d.w.z.: de eis is indicatief.

Dit is een belangrijk verschil met de keuzedelen Duits in de Beroepscontext: daar moet het beheersingsniveau (A2, B1 of B2) bij elke vaardigheid wél worden gedemonstreerd. Omdat de aandacht voor Duits in basis- en profieldelen tot het meest essentiële vaardigheidsniveau is gereduceerd, is het belang van goede keuzedelen Duits des te groter. In veel gevallen is de betekenis van de Duitse taal en cultuur voor bedrijven en toekomstige arbeidskrachten vanuit een economisch en arbeidsmarktperspectief zeer groot. De keuzedelen Duits in de beroepscontext komen tegemoet aan de wens tot versterking van de regionale component in het MBO, niet alleen in de grensregio’s maar ook in regio’s met veel Duitstalige contacten. Ze kunnen ook bijdragen aan een betere organiseerbaarheid van het onderwijs en versnippering tegengaan door grotere groepen studenten Duits aan te kunnen bieden.

Het belangrijkste uitgangspunt – dat ook in de naam tot uitdrukking komt – is dat het onderwijs in de Duitse taal en cultuur in de specifieke beroepscontext moet gebeuren. Het MBO biedt unieke mogelijkheden om Duits te verbinden met realistische situaties. Leren van een taal in de beroepscontext leidt tot effectieve taalverwerving. Duits in de Beroepscontext is motiverend voor jongeren die een beroepskeuze hebben gemaakt.

Ook SLO besteedt heel kort op zijn ERK-site https://www.slo.nl/thema/vakspecifieke-thema/mvt/erk/erk-mbo/ aandacht aan de hier geschetste ontwikkelingen, maar laat helaas veel kansen liggen door wel de website van de stichting (https://duitsmbo.nl) te noemen maar niet te wijzen op de centrale rol die Duits in de Beroepscontext in het MBO speelt en ook niet te wijzen op de materialen die je er kunt vinden. Een gemiste kans, jammer!

Interessant is de enquête die het Duitsland-Instituut Amsterdam (DIA) in 2017 heeft gehouden over wat leerlingen in het VO van Duits vinden. Een aantal gegevens zal zeker ook voor MBO-studenten gelden. Een korte samenvatting staat op deze Factsheet Belevingsonderzoek Duits 2017. Het complete verhaal staat in het Belevingsonderzoek 2017.

Achtergrond van de keuzedelen Duits in de beroepscontext
De ontwikkeling van handreikingen voor de inkleuring van de context per beroep
Nulmeting aanbod keuzedelen